AİLE PLANLAMASI

Aile planlamasının amacı, istenilen sayıda ve istenen zamanda çocuk sahibi olmaktır. Sadece gebeliklerin önlenmesi anlamına gelmez.

Sağlıklı çocuk sahibi olmak için uygun aralıklarla ve istenilen zamanda gebelik olması uygun olacaktır.

İSTENMEYEN GEBELİKLERİN ÖNLENME YOLLARI:

Korunmanın esası yumurtlamanın (ovulasyon) engellenmesi, spermle yumurtanın buluşmasının engellenmesi veya döllenen yumurtanın rahme yerleşmesinin engel

lenmesi esasına dayanır. Bunlar:

1-En yaygın ve sağlıklı olanlardan birisi doğum kontrol haplarıdır(oral kontraseptifler). Sağlıklı insanların usulüne uygun kullanmaları durumunda %98 gibi çok yüksek oranda koruma gücü vardır. Kullanılıp bırakıldıktan sonra kısırlık vs yapması sözkonusu değildir. Gebelikten korumadan başka diğer yararları da vardır.

Örneğin, düzenli kanamalar sağlar,aşırı olan kanamaları azaltır, tüylenme sorunu yaratan polikistik over sendromu gibi durumları baskılar.

Sigara içenlerin, kalp hastalığı olanların,kan pıhtılaşmasında artma sözkonusu olanların,tromboflebit geçirmiş olanların kullanmamaları önerilir.

Bir de başladıktan sonra şiddetli migren ve bazı rahatsızlık yaşayanların mevcut kutuyu bitirdikten sonra bırakması önerilir. Kullanılacak en uygun metodların başında gelir. Yumurtalık kanserlerini,polikistik overi olanlarda görülebilecek olan rahim içi kanserlerini de azaltıcı özellikleri de vardır.

İlk başlanırken menstruasyonun (regl)  ilk 5 günü içinde başlanır ve akşamları tok karına 1 tane içilir, 21 gün kullandıktan sonra 7 gün ara verilir ve yeni kutuya başlanır.Bırakılacak ise kutu bitmeden bırakılmaz.İlk 3 ay ara kanamaları olabilir, bu nedenle hemen bırakılmamalıdır.Hiç doğurmamışların tercih etmeleri gereken metodlardandır. Önerilir

2-Rahim içi araç(spiral, RİA,İUD): Döllenen yumurtanın rahim içine yerleşmesini engeller. Daha çok enazından 1 doğum yapmışlara önerilir. Enfeksiyon riskini,dış gebelik riskini,kanamaların miktar ve süresini arttırma riskini arttırır.İlaçlı(progesteronlu) tipleri vardır ve kanama miktarını arttırmaz, rahim kanseri riskini azaltır, rahim içi araç kullanılacak ise progesteronlu olan önerilir, ancak normal sipirallerden pahalıdır.

özellikle fazla kanaması olanlara ve rahim içi kalınlaşması(endometrial hyperplazisi) olanlara önerilir. Doktor tarafından herhangibir günde takılabilir.

3-Prezervatif(Kondom,Kaput) Erkekler tarafından kullanılır ve kadın için hiç zararı yoktur. Aslında en iyi, en zararsız yöntemlerdendir, ancak erkekler çoğu kez kullanmak istememektedir. Cinsel hastalıklardan korunmak gibi bir yararıda vardır. Önerilir

4-Depo Progesteronlar( implantlar ve İğneler) Kadınlar tarafından kullanılan ve cilt altına yerleştirilen,uzun süreli ilaçlardır.Enjeksiyon şeklinde(  ayda bir, 3 ayda bir) kullanılanları da vardır.İğne kullanılacaksa aylık olanlar daha sağlıklı ve az sorunludur.İmplantlar 3 yılda bir uygulanır.Şahsen önermiyorum.Ancak myomu olan,kanamaları fazla ve uzun olanlar da tercih edilebilir. Rahim içi kanserinden koruma özelliği de vardır.Genelde unutkan,eğitimsiz ve başka çaresi olmayanlarca tercih edilir.

5-Cerrahi Yöntemler; Kadında tüplerin,erkeklerde meni kanallarının kesilmesi,yakılması esasına dayanır.Kalıcı yöntemlerdir.Artık çocuk istemeyenlere önerilir.

Yapılması erkek ve kadın için çok kolaydır. Tekrar çocuk sahibi olamamak dışında hiçbir yan etkisi yoktur.Kanser ,adet düzensizliği vs gibi hiçbir yan etkisi yoktur. Kadınlarda laparoskopik olarak yapılması çok kolaydır.Erkekler de de çok kolaydır.Artık çocuk istemeyenlere şiddetle önerilir.

6-Coitus interraptus( geri çekme): Geleneksel ve sağlıksız,gebelik riski yüksek bir metoddur.Meni bulaşma ve gebelikle sonlanma riski yüksektir. Önermiyorum

7-Takvim Yöntemi:  Kadında yumurtlama olması beklenen adet halinden 16 gün önce olur.Gebelik; yumurtlama gününden 2 gün önceki,yumurtlama günündeki ve yumurtlama gününden sonraki 2 gün içindeki ilişkilere  ilişkilerden olur. Bu nedenle, biraz geniş tutacak olur isek gebelik ay halinin olduğu ilk güne 1.gün diyecek olur isek 9.günden 20.güne kadar olan ilişkilerden oluşur.Bu süreyi güvenli olsun diye biraz geniş tuttum. Ancak günler hesaplanırken adet halinin olduğu ilk güne 1. gün demek gerekir. Yok eğer,kanama bittikten sonra sayılır ise çok yanlış olur. Ayrıca düzensiz,özellikle çok geç (35 gün ve daha fazla arayla) adet görenlerde güvenli değildir.Kısacası çok güvenli değildir.

AİLE PLANLAMASI 2.SAYFA

Bir de acil korunma ihtiyacından bahsetmekte yarar görüyorum. Korunmasız veya istenmeden,zorla bir ilişki olması durumunda yapılması gerekenler şunlardır:

1-En kısa zamanda,derhal --ertesi günü hapı,after morning pill-- alınmalıdır. Kolay ve etkili bir yöntemdir. Ancak şu veya bu nedenle'' ben korunmam,herdefasında bunu kullanırım'' deninmemeli ve 1 ayda 1 den fazla kullanılmamalı, kullanıldığında adet gecikmesi olur ise  tedbiren gebelik testi yaptırılmalıdır.

2-Ertesi günü hapı kullanılmak istenmiyor ise hemen,1-2 gün içinde rahim içi araç (spiral=ria=İUD) takılabilir ve korunmayı sağlar.

3-Olay bir tecavüz durumu ise, bu tedbirlerden birisine ilave olarak cinsel hastalıklardan korunmak için Klamidyalar, Frengi, Gonore(belsoğukluğu), hepatitis B 

den korunmak için mutlaka doktordan talepte bulunmalıdır. Yukarıda yazdığım 4 hastalık için mutlaka tedbir alınmalıdır ve korunmak mümkündür.Aids konusunda malesef yapılacak bir şey yoktur. Ancak 6 ay arayla HİV için kan tetkiki ile kontrol edilebilir.

Ayrıca genel olarak, herkesin ,tüm çocuk ve yetişkinlerin Hepatit B ye karşı aşı olması önerilir. Gebeler dahi hepatit B ye karşı aşı olmalıdır.Ayrıca genç kızlarımızın cinsel hayatları başlamadan HPV( human papillom virus) ye karşı aşı yaptırmalarında ilerde RAHİM AĞZI KANSERİnden korunmaları açısından büyük yarar vardır.Kısırlık vs yapması kesinlikle sözkonusu değildir ,sadece bir aşıdır.

Sağlıcakla kalın ve lutfen,konu komşu sözleriyle hareket etmeyin, mutlaka doktorunuza sorup,doktorunuza güvenin...

İlave soruları olanlar drebu54@yahoo.com   a yazabilir..