EVA CARBİNES İLE SÖYLEŞİ

Süreyya Gürgün

25 Kasım Kadına Yönelik Şiddeti Kınama Günü. Bu nedenle Türkiye’ de çeşitli yerlerde  birçok etkinlikler düzenlendi. Çeşitli panellerde ve konferanslarda dünden bugüne kadın hareketi değerlendirildi  ve bu alanda yapılan çalışmaların eksikliği dile getirildi.  Türkiye’de ve Dünyada bu konuda karşılaşılan zorluklardan bahsedildi.

Çok kısa bir süre önce çok yakın komşumuz olan Feminist, Kadın Hakları savunucusu ve aynı zamanda heykel ve resim sanatçısı  Eva  Carbines’i ziyaret ettik. Ziyaretin nedeni Eva’nın son yaptığı heykel ve onun yarattığı tepkiler üzerine onunla bir söyleşi yapmaktı. Eva 89  yaşında ama inanılmaz genç ve güzel bir kadın. Onunla biraz konuşunca neden bu kadar genç olduğunu anlamak hiç de zor değil. Bakışlarındaki, ses tonundaki yaramaz  ve şakacı yansımalar onun ne kadar çocuk ruhlu olduğunun ip uçlarını açıkça veriyor.

Eva  yıllarca kadın hakları üzerine çalışmış, hatta şiddete maruz kalan kadınların barındığı, Stockholm’deki ”Kvinnohuset (kadınlar evi)”nin beş kurucusundan biri olmuş.

Yalnız kadınlar için çalışmamış, savaşlara karşı çıkmış, barış için mücadele etmiş, çevreyi ve hayvanları korumak isteyenlerin en ön saflarında yer almış. Tüm tablolarında bu konuları görüyorsunuz. Bir de eşini, çocuklarını kaybetmenin büyük hüznü ve torunlarının, torunlarının çocuklarının verdiği buruk yaşama sevincini. Çocuklara olan sevgisini altı çocuk kitabında toplamış, acılarını sevinçlerini şiirlere, tablolara, yontulara yansıtmış.

Son yaptığı heykel Eva’yı İsveç’te gündemin birinci sıralarına oturttu.  Heykel düğümlenmiş bir penis. Amacı cinselliğin istismar edilmesini protesto etmek. Heykeli İsveçli heykeltıraş Carl Fredrik Reuterswärd’in, Stockholm’ün merkezinde duran,  namlusu düğümlenmiş tabanca heykelinden esinlenerek yapmış.

Eva bu noktaya nasıl geldiğini şöyle anlattı.

3 yaşındaki torununa  doğum gününde elbise almak istiyor ve  çocuk elbiseleri satan bir mağazaya giriyor. Satıcı kız birçok elbiseyi gösterdikten sonra bir tanesinde çok ısrarcı oluyor ve onun çok güzel ve seksi bir elbise olduğunu söylüyor. Eva, üç yaşındaki çocuğun giyeceği elbisenin seksi olarak tanımlanması karşısında ciddi bir şok yaşıyor ve tabi ki elbiseyi almadan mağazadan çıkıyor. O hızla eve gidiyor ve büyük yankılara yol açan bu  heykeli yapıyor.

Eva aslında insanlara karşı son derece hoşgörülü ve anlayışlı olduğunu ama bir bebek elbisesi için seksi kelimesinin kullanılmasını hiçbir şekilde anlayamadığını söylüyor.

Heykeli bitirdikten sonra onu Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki- Moon’a vermek istiyor fakat Genel Sekreter heykeli kabul etmiyor. Bunun üzerine gençlerin ve kadınların sorunları üzerine çalışan Fryshuset isimli kuruluş heykele talip oluyor. Yakında törenle bu kuruluşun girişinde bir yere yerleştirilecek.

İsveç, kadın hakları konusunda dünya ülkeleri arasında toplumsal cinsiyet eşitliğinin en yüksek olduğu ülkelerden biri.  Buna rağmen burada da kadına yönelik şiddet azımsanmayacak kadar çok. Çünkü bütün toplumlarda gizli veya açık, egemen olan ve erkeğin kadına fiziksel veya psikolojik saldırısını haklı gösteren anlayış İsveç’te de var.

Ama bu konuda İsveç’te merkezi yönetimler, yerel yönetimler ve sivil toplum örgütleri öylesine büyük bir dayanışma içinde çalışıyorlar ki  hayran olmamak elde değil.

Bu konuda çalışan büyük kuruluşları bulmaya çalıştım ve bulabildiklerim  aşağıda. Bunların dışında daha onlarca dernek, kuruluş ve enstitüler var.

• Uppsala Üniversitesi Hastanesi Kadına Yönelik Erkek Şiddeti Bilgi Merkezi (Poliklinik, rehabilitasyon, eğitim ve bilgi/araştırma merkezi)
• Stockholm Belediyesi Kadın Kriz Merkezi (Sığınmaevi)
• Kvinnors Nätverk (Kadın Ağı; İsveç Kadın Sığınmaevleri Ağı)
• İsveç Türk Kadın Federasyonu
• Fryshuset’e bağlı olan Elektra (Gelenek baskısı altındaki genç kızlara ve genç erkeklere destek örgütü)
• Terrafem  (Kadın Sığınmaevi, genç kadınlar sığınmaevi, danışma merkezi ve sığınmaevi sonrası konut hizmeti))
• Stockholm Şehir Mahkemesi
• ROKS  (Kadın sığınmaevleri ve danışma merkezleri arası işbirliği ve hizmet ağı)
• Alla Kvinnors Hus (İsveç’teki en eski Kadın Sığınmaevi)
• Stokholm Polis Müdürlüğü Batı Stokholm Polis Müdürlüğü ve Kadına Yönelik Aile-içi Şiddetle Mücadele Projesi

Sonuç olarak ekonomik, yasal ,toplumsal eşitsizlik ortadan kalkmadan  bu sorunla başetmek imkansız görünüyor bunun içinde bizim merkezi ve yerel yönetimlerimize, sivil toplum kuruluşlarımıza çok büyük görevler düşüyor.

25 KASIM KADINA ŞİDDETİ KINAMA GÜNÜ NASIL ORTAYA ÇIKTI

Dominik Cumhuriyetinde yaşayan  Patria, Minera ve Maria Mirabel Kardeşler burjuva ya da feodal, her türden gerici anlayışa karşı koyarak Rafael Trujillo diktatörlüğüne karşı aktif mücadeleye katılan üç kadındı. Mirabel Kardeşler, Trujillo rejiminin faşizan baskılarına karşı direniş bayrağını yükseltirken, kadınları küçümseyen ve aşağılayan yaklaşımlara, ‘kadınlar politikaya karışmamalı’ şeklindeki toplumsal önyargıya  karşı koydular. Ve  25 Kasım 1960’ta arabalarında saldırıya uğrayarak vahşice öldürüldüler. Her yıl 25 Kasım’da tekrarlanan protesto eylemleri diğer ülkelere de yayıldı ve uluslararası alanda kadınlara yönelik şiddete karşı mücadeleyi simgeleyen bir güne dönüştü.

YAŞLANMAK

Eva Carbines
Türkçeleştiren: Abdullah Gürgün;

Bitecek oyun yakında
Herşeyimiz gidecek
Tüm umduklarımız
türküleşecek

Varlığımız rüzgarlarda savrulacak
Kimindi bu kadar mal mülk?
Önemli mi bilmek?
Nasılsa küreklere asılacaksak.

Sonsuza dek yaşamak istemez kimse
bu bozuk dünyada
hırslarla, yarışlarla
kötülüklerle,  kasılmalarla