ADRES BEYANNAMESİ HAKKINDA YAZILI SÖYLEŞİMİZ

Abdullah Gürgün

Yurttaşlarımız arasında bir süredir adres beyanı konusunda tartışmalar olmakta, merak ve endişe yaşanmaktadır.

Konuyla ilgili olarakk yurttaşlarımıza birinci elden bilgi vermek için  T.C. Stokholm Büyükelçiliği Birinci Müsteşar Sayın Cengiz K. Fırat’a sorularımızı gönderdik.

Sorularımızın yanıtı bugün Sayın Ersoy Yılmaz tarafından gönderildi. Sayın yetkililere teşekkür ediyoruz. Sorularımızı ve  yanıtlarını bilginize sunuyoruz.

Adres beyannamesi verme zorunluluğu olduğu ile ilgili bir yasa çıkmış mıdır? Hangi nedenle ve ne zaman bu zorunluluk getirilmiştir?

Son günlerde vatandaşlarımızın adreslerini kayıt ettirmeleri gerektiği şeklinde algılanan Adres Kayıt Sistemi, yeni bir düzenleme değildir. 29.04.2006 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca İçişleri Bakanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından uygulanmaktadır.  İlk aşamada kısaca MERNİS olarak anılan merkezi nüfus sistemi ile kişilere ilişkin bilgiler merkezi veri bankasına aktarılmıştır. Yine anılan Bakanlık tarafından gerçekleştirilen Adres Kayıt Sistemi uyarınca,  Büyükelçiliğimiz Konsolosluk Şubesi,  ilgili kanunun yayımından itibaren çeşitli konsolosluk işlemleri için ziyarette bulunan vatandaşlarımızın hem soru, sorun ve başvurularını almış hem de adres bildirimlerini istenilen formatta kayıt altına almaya özen göstermiştir.

Adres Kayıt Sistemi ile MERNİS arasında bağlantı kurularak aynı kişinin birden fazla yerde nüfus ve adres kaydının bulunması önlenmiş, bürokratik işlemlerin tek bir vatandaşlık numarası altında yürütülmesiyle hem bürokratik işlemler daha sadeleştirilmiş ve hızlandırılmış,  böylece hem vatandaşımız için hem de kamu kurumları için zaman tasarrufu sağlanmıştır.

Gündeminizdeki soru, bunlarla doğrudan ilgili olmayan Genel Sağlık Sigortası Sisteminin getirdiği ikamet düzenlemesinden gelmektedir. 2 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunu da yukarıda anılan MERNİS ve Adres Kayıt Sistemi verilerini kullanmaktadır. Genel Sağlık Sigortası Sistemi, Türkiye’de yaşayan vatandaşlarımızı yakından ilgilendiren bir düzenlemedir. 1 Ocak 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye’de yaşayan vatandaşlarımızı ilgilendiren çok sayıda düzenleme getiren düzenleme hakkında bilgi almak isteyen vatandaşlarımız Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik Kurumu’nun http://www.sgk.gov.tr adresindeki internet sitesini ziyaret edebilir. Aynı şekilde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 170 numaralı “Alo 170” hattını arayabilirler.

Böyle bir yasa varsa kimleri kapsamaktadır? Yaş sınırı var mıdır, çifte vatandaşlar için de geçerli midir?

Bir önceki soruda belirtildiği gibi, Genel Sağlık Sigortası Sistemi, Türkiye’de yaşayan vatandaşlarımızın sosyal güvenlik konularını düzenlemektedir. Kanunda  yararlanma yaş sınırları,  yöntem ve usulleri düzenlenmektedir. Yurtdışında ikamet ettiklerini adres beyanı ile bildiren vatandaşlarımız, kanun kapsamında değildir. Ancak bunların Türkiye’de bakmakla yükümlü olduğu kişiler olması halinde, bunların Türkiye’de gelir testi yaptırmaları gerekiyor. Yurtdışında yaşayan ve adres bildiriminde bulunan vatandaşlarımız, Genel Sağlık Sigortası Sistemi uyarınca prim ödemeyeceklerdir.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, bir başka ülke vatandaşlığına sahip olsalar dahi, Türkiye’de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak hak, yetki ve sorumluluklara sahip olduklarından çifte vatandaşlığa sahip olanların durumu ayrı bir düzenleme gerektirmez.

Adres bildirimi yapılmaya ne zaman başlanılmıştır?

Beyanname başvuruları, Genel sağlık sigortası kapsamında Ocak 2012 tarihinde başlamıştır.

Yalnız dikkat edilmesi gereken veya belirtmesinde yarar gördüğümüz önemli  husus, Genel Sağlık Sigortası Sistemi kapsamındaki adres bildirimlerinin bu tarihten itibaren alınmaya başlanmış olmasıdır. Büyükelçiliğimiz Konsolosluk Şubesi, Adres Kayıt Sistemine ilişkin düzenlemenin yayımından itibaren çeşitli konsolosluk işlemleri için ziyarette bulunan vatandaşlarımızın hem soru, sorun ve başvurularını almış hem de adres bildirimlerini istenilen formatta kayıt altına almaya özen göstermiştir.

En son hangi tarihe dek gerekli işlemler tamamlanmalıdır?

Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınan bilgiye göre adres beyanlarının 28 Şubat 2012 tarihine kadar yapılması gerekmektedir. Adres beyanında bulunmadığı için tebligat almış veya alacak vatandaşlarımızın adres beyanında bulunmaları için, tebligatı aldıkları veya alacakları tarihten itibaren 1 aylık bir süreleri daha bulunmaktadır.

Adres bildiriminde bulunmak için ne yapılmalıdır? Hangi belgeler istenmektedir?

Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız, adres bildirimlerini 3 şekilde yapabilirler.

1.     Büyükelçilik Konsolosluk Şubemizi bizzat ziyaret ederek. Bu durumda vatandaşlarımızdan, Konsolosluk Şubesini her ziyaretlerinde yanlarında bulundurmalarını istediğimiz nüfus cüzdanlarını göstererek beyan edecekleri adresi sisteme kayıt ettirmeleri gerekmektedir. Yurtdışındaki Büyükelçiliklerimize bağlı Konsolosluk Şubeleri ile Başkonsolosluklarımız yoğun başvuru aldığından internet üzerinden online gerçekleştirilen kayıt işlemi zaman zaman aksaklığa uğramaktadır.

2.     Postayla: Büyükelçiliğimize uzakta yaşayan vatandaşlarımız, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün www.nvi.gov.tr adresindeki internet sitesini ziyaret edebilir, burada konu hakkında bilgi edinebilir. Büyükelçiliğimiz Konsolosluk Şubesine ziyaret eden vatandaşlarımızın adres bildirimleri tarafımızdan yapılmaktadır. Bununla birlikte internet üzerinden bilgilerin iletilmesinde sıkıntı yaşanabildiğinden vatandaşlarımıza doldurmaları gereken formlar tarafımızdan verilmekte ve bunları nasıl dolduracakları anlatılmaktadır. Vatandaşlarımızın formların kendilerine ve talepleri halinde yakınlarına yetecek kadar verilmesi uygulamasından memnun oldukları gözlemlenmektedir.

http://www.nvi.gov.tr/Files/File/AKS/Formlar/FormB_onsayfa.pdf adresinde bulunan formu bilgisayar yazıcılarından basıp, ilgili bölümleri, mümkünse bir tükenmez kalemle okunaklı olarak doldurmaları gerekir. Burada aynı adreste yaşayan 18 yaşından küçük çocukların da T.C. kimlik numara, ad ve soyadları ile kaydı mümkündür.

Bilgisayardan alınan ve doldurulan forma, formda adı geçen bütün kişilerin nüfus cüzdanlarının örneği eklenir. Böylece hazırlanan başvuru form ve ekleri, vatandaşlarımız tarafından doğrudan iadeli taahhütlü olarak (rekommenderat-REK) bağlı oldukları Nüfus Müdürlüğü’ne gönderilir.

3.     Elektronik imza yöntemiyle. Bu yöntem için mobil elektronik veya sayısal imza sahibi olunması gerekir.

Adres bildiriminde bulunmayanlar hakkında ne gibi yasal yaptırımlar uygulanmaktadır?

Ayrıca söz konusu Kanunun 68 inci maddesinin birinci fıkrasının c bendi gereğince “Kanunun 50 inci maddesinde belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen kişilere 250 YTL, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara 500 YTL idari para cezası verilmesi öngörülmüştür.

Vatandaşlarımızın konuyla ilgili olarak bilmelerini istediğiniz başka noktalar varsa nelerdir?

Vatandaşlarımızın ne yazık ki büyük bir bölümünün uzun sürelerle, bazılarının örneğin 20 yıl boyunca Büyükelçiliğimize, Büyükelçiliğimiz Konsolosluk Şubesine uğramadıkları gözlemlenmektedir. Bir örnek ile karşılaştığımız kimi uç durumları paylaşmak isteriz. Dövizle Askerlik olanağından yararlanmak isteyen bir genç vatandaşımız Konsolosluk Şubemizi ziyarete geliyor. Beraberinde getirdiği belgeleri incelediğimizde, bu gencimizin doğumunun dahi bize, dolayısıyla Türkiye’deki Nüfus Müdürlüğü’ne kayıt edilmediğini görüyoruz. Anne ve babası, buna ek olarak kendi evliliklerini de bize bildirmemiş ise bu kez evlilik kaydını yapıp tescil ettirmemiz, ardından burada doğan ve artık askerlik çağına gelmiş olan gencimizin işlemlerini başlatabilmek, kendisine nüfus cüzdanı verebilmemiz için doğumunu da bildirmemiz gerekiyor. Vatandaşlarımız bu durumda bizlere, niçin bu kadar evrak istendiği bazen de neden zorluk çıkarıldığı şeklindeki sorularına maruz kalınmaktadır.

Vatandaşlarımızın, kendilerini, memleketlerini ilgilendiren konularda bilgi sahibi olmak için zaman zaman Büyükelçiliğimizin resmi internet sitesini ziyaret etmelerini rica ediyoruz. Büyükelçiliğimiz internet sitesinin adresi şöyledir: http://stokholm.be.mfa.gov.tr Vatandaşlarımız Facebook üzerinden de Büyükelçiliğimizi takip edebilir.

Konsolosluk konularında işlemleri kolaylaştırıcı ve daha ulaşılır olmak üzere yenilikler yapılmaktadır. Bu amaçla oluşturulmuş bulunan E-Konsolosluk sitesinin de  zaman zaman ziyaret edilmesini arzuluyoruz. Özellikle konsolosluk işlemi olan vatandaşlarımızın www.konsolosluk.gov.tr adresindeki E-Konsolosluk sitesini mutlaka incelemelerini istiyoruz. Burada askerlik, doğum, noterlik gibi konularda ayrıntılı bilgilere ulaşmak mümkündür. Yine de sorusunun yanıtı bulamayan vatandaşlarımız, E-Konsolosluk sitesindeki “Soru Bankası” aracılığıyla sorularını iletebilir.

Kendilerinden Konsolosluk işlemleri bazındaki isteğimiz, yukarıda belirtilen web sitelerini zaman zaman ziyaret ederek daha sağlıklı bilgi sahibi olmalarıdır. Kulaktan dolma ve çoğunlukla da eksik  ya da yanlış bilgi içeren duyumlara fazla itibar edilmemesi önem taşıyor.

Vatandaşlarımız, Büyükelçiliğimiz Konsolosluk Şubesine telefonla öğleden sonraları 15.00-16.30 saatleri arasında ulaşabilirler. Diğer saatler içinde Büyükelçiliğimiz santralı, genel içerikli soruları yanıtlamaya çalışmaktadır. Çok sayıda vatandaşımızın soru ve sorunlarını telefonla iletmeyi tercih etmelerinden dolayı telefon hatlarında sıkışıklık yaşanabilmektedir. Bununla birlikte, tarafımızdan esas arzu edilen yöntem de vatandaşlarımızın öncelikle www.konsolosluk.gov.tr adresindeki E-Konsolosluk sitesini ziyaret etmeleri, buradaki bilgileri incelemeleri ve durumlarına en uygun işlem hakkında bilgi edinmeleridir. Daha sonra vatandaşlarımız, E-Konsolosluk sitesinde kendi durumlarına ilişkin bilgi bulunmadığı veya yetersiz olduğu kanısını taşıdıkları takdirde, T.C. Kimlik Numarasını girerek “Soru Bankası” üzerinden sorularını yöneltmeleri uygun olacaktır. Görevlilerimiz vatandaşlarımızın sorularını sistemde görebilmekte ve sorularını e-posta yoluyla, gerektiği takdirde telefon açmak suretiyle yanıtlamaya çalışmaktadır.