RSS / XML
Foto Galeri
Video Galeri
Bu haber 09 Temmuz 2012, Pazartesi 13:26:28 tarihnde eklendi. 675 kez okundu.
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

TÜRK= HUKUKLA DÜZENLENMİŞ

Bir yılı hücrede olmak üzere beş yıldır hapiste tutulan bilim ve siyaset adamı, Hukuk Doktoru Doğu Perinçek Türk sözcüğünün anlamını tartışıyor. “Türk kavramı, Türük = hukukla düzenlenmiş, örgütlenmiş, kurumlaşmış”… İşte bugün Aydınlık Gazetesi’nde yayınlanan o yazı.
TÜRK= HUKUKLA DÜZENLENMİŞ

Son keşfimi ilan ediyorum

 

Doğu Perinçek

 

Son keşfime Altay Türklerinden Teleütlerin Sözlüğü’nde ulaştım. Tör, Törö, Törögön sözcüklerinin devlet teorisi ve Türk sözcüğünün kökeni açısından bize sunduğu olanakları merâk eden var mı?

 

İki hafta önceydi. Saat gece 01.00 suları. Bizim F/6 hücrelerinin üst kat hücrelerinin göznöğünden komşumuz Semih Tufan Bey sesleniyor.

 

Ses karşıdaki duvara çarpıyor ve bize geri dönüyor. O anda aklımdan geçen şu: Kim duvarların aleyhine konuşuyorsa, hiç olmazsa şu an yanlış içinde. Duvarlar da diyalektik. Her zaman insanları ayırmıyor; kimi zaman da sesleri ulaştırıyor.

 

Eureka
Ses coşkuyla “Doğu Bey buldum” diyor, Archimedis’in “eureka” demesi gibi. Bulunan maden, Perinçek sözcüğünün kökü. Altay Türklerinden olan Teleüt (Tölös)’lerin sözlüğünde Perin sözcüğünün karşısında şöyle yazıyor, sayfa numarasıyla yine duvardan bana gelen komşumun sesinden öğreniyorum:

 

Teleüt Sözlüğü’ndeki Perinçek
“Perin- : Kendisini adamak, kendisini vermek, kaptırmak,” (s. 85)
-çek eki ise, yine Altay, Teleüt, Karaçay vb. Türkçesinde kuvvetlendirici işlevi görüyor.
Perinçek, kendisini olanca varlığıyla adayan, çok fedakâr, sonuna kadar sadık ve fedaî oluyor.
Atatürk’ün son Başbakanı Celal Bayar’ın torunu, değerli dostum Prof. Dr. Emine Gürsoy Naskali’nin Altayca Sözlüğü ve Sofi Tram-Semen dostumun Karaçay Sözlüğü ile Radloff’un 4 ciltlik büyük sözlüğünden, Kutadgu Bilig’ten, başka kaynaklardan Perinçek’in köklerini ve anlamını incelemiştim, bir gün denk düşerse yazarız.

 

Teleüt Ağzı Sözlüğü’ndeki sevinç kaynakları
Bugün sevinçlerimiz başka. Hemen Teleüt Ağzı Sözlüğü’nü istedim. Türk Dil Kurumu yayını. L. T. Ryumina – Sırkaşeva ve N. A. Kuçıgaşeva adlı Sovyet dilcileri yazmış bu Türk sözlüğünü. Şükrü Halûk Akalın ve Caştegin Turgunbayev de Türkiye Türkçesine çevirmişler.


Sözlük okunur mu kitap gibi? Sözlük okumayı Cemal Süreya’dan öğrendim. 1 Temmuz 2012 günü akşamı, Teleüt Ağzı Sözlüğü’nü baştan sona büyük zevkle okudum. Ve birçok keşifte bulundum. Bunlar da bizim büyük mutluluklarımız.

 

Türeme ve töre’nin ortak kökeni
Bu keşiflerden biri, Türkçenin Teleüt ağzında türeme ve töre sözcüklerinin aynı tör kökünden gelmesi. Çünkü bizim Türkçemizde ve başka ağızlarda töre ile türeme sözcüklerinin kökünde ü – ö farkı var.
Bu fark, Türk sözcüğünün kökeni konusundaki tartışmalar açısından anlamlı.

 

Türk sözcüğünün kökeni tartışmaları
Bazı dilbilimciler, Türk sözcüğünün, Tur = insan ve Türemek = çoğalmak sözcüğünden geldiğini savunuyorlar. Türeyen = Türük oluyor. Bilindiği gibi Orhun Yazıtları’nda sözcük yaygın olarak Türük diye geçer. Tek heceli Türk hali, hatırladığıma göre yalnız 2 yerde kullanılıyor. Buradan da anlıyoruz ki, Türük, 8. yüzyılda Türk oluyor.


Başta Orhun Yazıtları’nı çözen dilbilimcisi Thomsen olmak üzere Ziya Gökalp ve başkaları, Türk sözcüğünün Töreli, yani Törük kavramından geldiğini savunmuşlardır.


Thomsen, Töre sözcüğünü, hâlâ yaşayan töre ve hukuk anlamının ötesinde kurumlaşma (Institutation) olarak çevirmiştir ki, tam yerindedir. Thomsen’in Türk kavramını Türük = hukukla düzenlenmiş, örgütlenmiş, kurumlaşmış anlamıyla açıklamasına biz de 40 yıldır katılıyoruz. (Bkz. Bozkurt Efsaneleri ve Gerçek ve Orta Asya Uygarlığı)

 

Sören Stark’ın yeni kitabı
Düşünceli kızım Kiraz Perinçek Karavit’in yılbaşı armağanı olarak gönderdiği Sören Stark’ın “Die Alttürkenzeit in Mittel – und Zentralasien” (Orta ve Merkezî Asya’da Eski Türkler Çağı) adlı oylumlu ve bilimsel çalışmasında da çok önemli bilgilere ulaştım. 2008 yılında Wiesbaden’de basılan bu eserde Sören Stark da Törü sözcüğünü çok yerinde olarak Institutionen = Kurumlar diye çeviriyor (s. 15). Timur’un ünlü Tüzükat’ı ve bizim bugün Tüze ve Tüzük diye kullandığımız sözcükler de Töre ve türemeden geliyor. Türkçedeki R – Z dönüşmesi. Tüzük, Türük, yani Türk ile aynı sözcük.


Törü sözcüğü Törü ve Törö olarak Eski Bulgar Türkçesinde ve Eski Macarcada da var (Talat Tekin, Hunların Dili, s. 32).

 

Türemek ve töreli olmak aynı kökte buluşuyor
Teleüt Ağzı Sözlüğü, şimdi bize yeni kanıtlar sunuyor. Eski Altay Türkçesinde Türemenin kökü olan Tür ile Törenin kökü olan Tör’ün aynı kökte buluştuğunu görüyoruz:
Törö = Yavrulamak, doğurmak (hayvanlar).
Törögön = Akraba.
Tör = Baş köşe, saygın insanlar için ayrılan özel yer.
Törö = Bürokrat
(s. 118).


Türemek ve kurumlaşma aynı Tör kökünde buluşuyor. Ü sesiyle yapılan Tüzük sözcüğündeki buluşma, Teleüt ağzında bir kez daha doğrulanıyor.


“Ne önemi var” diyen olabilir.

 

Türk sözcüğündeki devlet teorisi
Önemi var. Çünkü Tuz/Tur (insan)’un çoğalıp türemesi sonunda toplumların belli gelişme düzeyinde Töre/Tüzük oluşuyor, o Töre/Tüzük sınıflı toplumla birlikte Hukuk ve Kurumlaşma anlamını kazanıyor. Türk ise dilbilimsel kökeniyle hukukla düzenlenmiş, örgütlenmiş, kurumlaşmış insan oluyor. Türük’ün ilk hali Tüzük. Tüzüğün, Tüzletmek, düz etmek ve düzenlemek eylemlerinin kökü olması, dikkatinizi çekti mi?


Türk sözcüğünün devlet kurma ve uygarlaşma sürecinin içinde oluştuğunu gösteren bu bilimsel açıklama, bakınız Orhun Yazıtları’nda nasıl dile getirilmiş:


“Türük bodunung yiçe itti. Çıganıng bay kıtlı. Azıg üküş kıltı.” (Talat Tekin, Orhun Yazıtları, s. 28-29)


Bugünkü Türkçeyle:


“Türük budununu yeniden düzenledi. Yoksulunu zengin kıldı. Azı çok kıldı.”


Şu iki satırda bütün insanlığın devlet teorisi özetleniyor. Devlet, zenginleşmenin ürünüdür. Türkçe Ogur, Arapça Mülk, Almanca Reich. Ve çoğalmaya da, yani türemeye de dikkatinizi çekerim.


E. Tuğa. Türker Ertürk’ün töresiyle son verelim: Saygılar sunarım.

 

KİTAP
Sören Stark
Die Alttürkenzeit in Mittel- und Zentralasien
- Archöologische und historiche Studien –
Dr. Ludwig Reichert Verlag, Wiesbiden 2008. 591 sayfa.
(Özellikle Almanya’da tarih, toplum bilimleri okuyanlara salık veririm. Elbette Türk tarihi üzerinde çalışan bütün bilim adamları ve çalışanlara)

 

 

Doğu Perinçek

Doğu Perinçek Hayran Sayfası için Tıkla!


Facebook Facebook Digg Digg Google Google Del.icio.us Del.icio.us
Bütün Yorumları görmek için tıklayınız!


Harbi Gazete Twitter'da

© Copyright 2011 Harbi Gazete
Her hakkı saklıdır. Yazılardan Yazarları Sorumludur.